Ministria e Mbrojtjes - Arkivi 2008-2013

Aleanca SHBA-Shqipëri: shtyllë stabiliteti në një botë gjithnjë e më të pasigurtë

Nga Ian J. Brzezinski

b_250_170_16777215_00___images_aktualitet_brezeinski.jpg

Uashington - Pikërisht në kohëra pasigurie, partneritetet vihen më tepër në sprovë dhe janë edhe më të rëndësishme. Marrëdhëniet Shqipëri-Shtetet e Bashkuara mbeten të forta në komunitetin ndëratlantik, në një kohë kur ky komunitet po goditet nga krizat ekonomike, pasojat e mundshme gjeopolitike të të cilave nuk duhet të injorohen kurrsesi. Për këtë arsye, dhe gjithashtu për shkak se po i afrohemi 28 korrikut, 90-vjetorit të njohjes de jure të Shqipërisë nga ana e Shteteve të Bashkuara, është e rëndësishme të gjykohet se si të çohen më përpara këto marrëdhënie të forta në të mirë të Ballkanit dhe të komunitetit më të gjerë ndëratlantik.
 
Dekada e fundit ka përjetuar reforma dhe modernizim të gjerë në Ballkanin Perëndimor. Kroacia është në drejtimin e duhur për t’iu bashkuar Bashkimit Evropian dhe Mali i Zi ka gjasa t’i bashkëngjitet shumë shpejt procesit të aderimit. Shqipëria iu bashkua NATO në vitin 2009 dhe ka shumë mundësi që Bosnja dhe Hercegovina t’i bashkohet Planit të Veprimit të Anëtarësimit të NATO në një të ardhme jo shumë të largët. 
 
Por Ballkani Perëndimor, mund të jetë afër një tjetër udhëkryqi. Aspiratat e Maqedonisë për në BE dhe NATO mbeten të bllokuara nga Greqia, për arsye disi të dyshimta. Një tjetër periudhë tensionesh etnike ndodhi gjatë pranverës së këtij viti në Kosovë. Zgjedhjet parlamentare të kohëve të fundit në Serbi gjeneruan shqetësime mbi orientimin e saj gjeopolitik. Edhe Greqia vazhdon të lëkundet buzë një gremine ekonomike. Kriza e saj ekonomike mund të prodhojë shumë shpejt ndërlikime gjeopolitike ogurzeza për Ballkanin, Bashkimin Evropian dhe NATO. 
 
Në rrafshin ndëratlantik, Evropa dhe Shtetet e Bashkuara, në mos po distancohen më tepër, me siguri nuk po gjenerojnë një imazh të ambicies së përbashkët dhe të angazhimit të ripërtërirë. Dhe vërtet, të dyja, si SHBA si BE, janë të shqetësuara nga problemet e tyre ekonomike dhe prioritetet e tjera në rajonet jashtë zonës së Atlantikut të Veriut. Samitit i NATO në maj në Çikago nuk e përkeqësoi situatën, por as nuk iu përgjigj me efikasitet këtyre shqetësimeve. 
 
Në këto rrethana nuk duhet nënvleftësuar vlera që marrëdhëniet SHBA-Shqipëri mund t’u japin përpjekjeve që nevojiten për të përforcuar stabilitetin dhe progresin në Ballkanin Perëndimor, si dhe për rigjallëruar marrëdhëniet ndëratlantike. Gjashtë nismat e propozuara në vazhdim janë skicuar për t’u shërbyer këtyre qëllimeve:
 
Reforma ushtarake: Gjatë dy dekadave të fundit, Forcat e Armatosura Shqiptare i janë nënshtruar një modernizimi intensiv. Asistenca financiare dhe këshillimi i Shteteve të Bashkuara kanë qenë kyç dhe ky investim ka dhënë rezultate të rëndësishme. Ushtria shqiptare ka qenë gjithnjë ndër ushtritë e para që ka qëndruar në krah të Shteteve të Bashkuara në operacione sfiduese jashtë zonës së rajonit, përfshirë Irakun dhe Afganistanin. Sot, në teatrin afgan të luftimeve, ushtarët shqiptarë operojnë ‘jashtë bazave’ në operacione luftimi, një dëshmi kjo jo vetëm e guximit të tyre, por gjithashtu, edhe e zhvillimit të profesionalizmit dhe aftësive të tyre operacionale.
 
Shtetet e Bashkuara duhet të vazhdojnë asistencën e tyre ushtarake për Shqipërinë, duke qenë se vendi është një kontribuues i madh aktiv në NATO, si dhe në operacione të tjera ushtarake ndërkombëtare. Një hap pa shpenzime, për të thelluar më tutje marrëdhëniet SHBA-Shqipëri në fushën e mbrojtjes, do të ishte ngulitja e një planifikuesi ushtarak amerikan në Shtabin e Përgjithshëm të Shqipërisë. Një përfaqësi e tillë ushtarake do ndihmonte më tej harmonizimin e proceseve dhe procedurave të planifikimit të përdorura nga Pentagoni dhe Ministria e Mbrojtjes. Një përfaqësi ushtarake nuk duhet të shihet thjesht si një mjet drejt reformës së mëtejshme. Kjo nënkupton gjithashtu mbajtjen e vazhdueshme të lidhjeve të ngushta ndërmjet dy shtabeve për të garantuar koordinim të lehtë në kohëra krizash.
 
Themelimi i ‘JIATF-Adriatik’: Një punë e madhe është ndërmarrë për të zhvilluar aftësitë e vendeve të Ballkanit, për të monitoruar dhe kontrolluar  hapësirat e tyre detare dhe ajrore. Do ishte e dobishme integrimi i tyre i mëtejshëm, që në thelb janë përpjekjet kombëtare për një rrjet vërtet rajonal. Në drejtim të këtij qëllimi, Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara duhet të nxisin zhvillimin e një qendre rajonale të bashkuar të shërbimeve të inteligjencës, të ngjashme me Task-Forcën ndërinstutucionale amerikane – për Rajonin Jugor (Joint Interagency Task-Force – South (U.S. JIATF-South)). Në këtë qendër të bashkuar, që ndodhet në Shtetin e Floridës, marrin  pjesë vendet të Amerikës Qendrore, Amerikës së Jugut dhe Karaibeve. Qendra mbledh informacione sekrete nëpërmjet një larmie sensorësh dhe shpërndan informacione sekrete për të pikasur, monitoruar dhe ndaluar operacionet e trafiqeve të paligjshme. Qendra ka vërtetuar se është një mjet i jashtëzakonshëm kundër krimit, si dhe gjenerator i bashkëpunimit rajonal dhe i vullnetit të mirë. Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara duhet të shtyjnë përpara këtë përvojë dhe të themelojnë një “JIATF-Adriatik”.
 
Kapaciteti i reagimit ndaj krizës rajonale: Disa vite më parë Shqipëria bëri përpjekje që të krijonte kapacitete të reagimit ndaj krizave mes vendeve të Adriatikut. Kjo nismë duhet të ringjallet në partneritet me SHBA, Bashkimin Evropian, NATO apo me të tre bashkë. Adriatiku do të ishte më i sigurtë nëse do të përfitonte nga kapacitetet e ndërthurura shumëkombëshe për kërkim e shpëtim, për reagim ndaj rreziqeve mjedisore dhe ndoshta në zbatimin e ligjit.
            
Shfrytëzimi i marrëdhënieve SHBA-Shqipëri-Turqi: Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara përfitojnë të dyja nga marrëdhëniet e ngushta më Turqinë, një vend që për arsye historike, kulturore dhe ekonomike ka ndikim të madh në Ballkanin Perëndimor. Duket më se e natyrshme se një forum, që përfshin këta tre aleatë, mund të shërbejë si një mekanizëm krijues për t’iu përgjigjur sfidave të sigurisë, të ekonomisë dhe politikës, si dhe mundësive në Shqipëri e në rajonin përreth saj.
 
Siguria e energjisë: Shqipëria ka depozita domethënëse nafte e gazi në rrafshin rajonal dhe pas një periudhe të gjatë rënieje, industria e saj e naftës po përjeton ringjallje. Gjithsesi, rrugët e lidhjeve energjetike ndërmjet Ballkanit Perëndimor dhe pjesës tjetër të Evropës, si dhe midis shteteve të Ballkanit mbeten të zhvilluara në nivele të ulëta. Për më tepër, projekte të mëdha naftësjellëse dhe gazsjellëse, si ai i Gazsjellësit Trans Adriatik (TAP), NABUCCO dhe të tjerë, që po planifikohen apo që janë në zhvillim, të gjitha kumtojnë implikime strategjike për Shqipërinë dhe rajonin. Siguria e energjisë duhet të plotësojë mbrojtjen dhe demokracinë, si një shtyllë kryesore në marrëdhëniet dypalëshe SHBA-Shqipëri. Këto objektiva kryesorë duhet të përfshijnë nxitjen e investimeve amerikane në Shqipëri dhe garantimin që interesat e sigurisë së Shqipërisë të justifikohen në zhvillimin e infrastrukturës energjetike të Ballkanit.
 
Europa e plotësuar: Një prioritet kyç i marrëdhënieve SHBA-Shqipëri duhet të jetë rigjallërimi i procesit të integrimit të Evropës. Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria, si një aleat i ri në NATO, duhet të punojnë krah për krah për të bërë të mundur që samiti i ardhshëm i NATO të nxjerrë ftesa për vendet aplikante të kualifikuara, përfshirë Malin e Zi dhe Gjeorgjinë. Një Evropë që është përnjëmend e integruar dhe ku mungojnë linjat ndarëse ka për të qenë një Evropë më e qëndrueshme, më e sigurt dhe më e zonja për të punuar me Shtetet e Bashkuara, për t’ju përgjigjur sfidave globale të shekullit të XXI.
 
Marrë nga website i Albanian Screen: http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/41434