Ministria e Mbrojtjes - Arkivi 2008-2013

“Dita ndërkombëtare e monumenteve të kulturës dhe siteve arkeologjike”

18 prill 2013

Foto Galeri

b_230_153_16777215_00___images_galeria_kulture_18_prill_13_02.jpgNë zbatim të kalendarit vjetor të aktiviteteve të artit, kulturës dhe trashëgimisë për vitin 2013, Drejtoria e Aktiviteteve dhe Marrëdhënieve me Komunitetin pranë Qendrës së Kulturës, Medias dhe Botimeve të Mbrojtjes, në bashkëpunim me Drejtorinë e J9, në Shtabin e Përgjithshëm të Forcave së Armatosura të Republikës së Shqipërisë, organizuan një vizitë në ambientet e shtëpisë muze “Sali Shijaku, monument kulture i kategorisë së parë”, në kuadër të “Ditës ndërkombëtare të monumenteve dhe siteve Arkeologjike”, shpallur nga Konferenca e Përgjithshme e UNESCO, më 18 prill.

Ky aktivitet u organizua posaçërisht për efektivët e Forcave të Armatosura, bashkëshortet dhe familjarët e ushtarakëve në misione jashtë vendit. Qëllimi i këtij aktiviteti ishte inkurajimi i komuniteteve vendore dhe njerëzve në mbarë botën për t’i kushtuar rëndësi të veçantë trashëgimisë kulturore dhe monumenteve për jetën e tyre, identitetin dhe komunitetin. Në këtë aktivitet ishin të pranishëm, nëndrejtori i Qendrës së Kulturës, Medias dhe Botimeve të Mbrojtjes, nënkolonel Alqi Nikolla, shumë artdashës e efektivë të Forcave së Armatosura si dhe të ftuar të tjerë.

Të ftuarit zhvilluan një vizitë në këtë shtëpi muze, e cila ndodhet në Tiranë, në rrugën “Siri Kodra”. Ajo është një shtëpi me arkitekturë tipike tiranase që mendohet të jetë ndërtuar para viteve 1600-1700, dhe konsiderohet si shtëpia më e vjetër në Ballkan . Shtëpia shërben si restorant tradicional si dhe galeri arti ku janë të ekspozuara 100 punime në pikturë . Ambienti është i dekoruar me objekte e forma të ndryshme, i gjithë oborri i lokalit përreth ka pemë, lule me vazo prej balte të cilat janë të pikturuara me ngjyra të gëzueshme. Objektet e vjetra dekorative i gjen kudo. Pranë murit të shtëpisë muze shikojmë një dybek, një tavolinë të vjetër, një diell të punuar në dru, një sobë shumë të vjetër. Tavolinat janë vendosur nën hijen e pemëve ku pranë tyre ndodhet dhe pusi i vjetër i quajtur “Pusi i Dylit”. Sot, ai e ka humbur funksionimin e tij si pus, por është shndërruar me shumë mjeshtëri nga vetë piktori në një shatërvan tepër piktoresk. Poshtë tij është ndërtuar një pellg i vogël uji i rrethuar nga lule të ndryshme, të vendosura këto edhe me vazo balte, të pikturuara me portrete dhe objekte të ndryshme. Mbi pus, nëpërmjet një vazoje balte të pikturuar është krijuar dhe një shatërvan që rrjedh nga kjo vazo.

Fillimisht, kjo shtëpi me një arkitekturë rustike është përdorur si garnizon ushtarak, më pas, si spital e më vonë, si burg femrash. Me kalimin e viteve, kur Shqipëria ishte nën pushtimin otoman, u ble nga fisi Shijaku, një familje tregtarësh autoktonë. Kjo shtëpi është e përbërë nga 24 dhoma dhe është e rrethuar nga kopshte të mëdha por mbi të gjitha spikat dhoma e madhe, që nga Shijaksit është quajtur “Oda e Zjarrit”. Ajo nuk ka kolona dhe tavan, në mënyrë që të qarkullonte ajri i ngrohtë në dimër dhe ai i freskët në verë. Në odë ndodheshin dy oxhaqe, një për ngrohje e një për gatim. Gjithashtu, kishte dhe dy baxha, një në lindje e një në jug. Sapo agon në mëngjes, aty depërton drita e diellit e cila ndriçon odën gjatë gjithë ditës. Muret e saj janë 80 cm të gjerë me breza druri horizontalë për çdo metër. Si material bazë për ndërtimin është përdorur baltë e presuar me këmbë dhe e pjekur në diell, gjë që i jep shtëpisë një rezistencë të jashtëzakonshme ndaj lëkundjeve sizmike. Në shtëpi kishte piktura nga më të ndryshmet, të mëdha, të vogla, portrete, peizazhe, fruta, lule që kishin mbuluar të gjithë sipërfaqet e mureve të shtëpisë. Kolltukët ishin prej druri tepër të vjetër. Diku në një cep të odës shihje një sofër të rregulluar me disa stola të vegjël dhe gota bakri mbi të. E gjithë dhoma ishte e mbuluar me qilim të kuq dhe mbi të postiqe deleje. Po nga kjo dhomë, në një cep të saj, ishin shkallët prej druri të cilat të çonin tek dhoma e grave.

Thuhet se dikur rreth kësaj shtëpie ka qenë një pyll, ku për të ndërtuar këtë objekt janë përdorur pikërisht ato pemë. Ajo ndodhej në një kodër e cila dominonte zonën. Ky vend edhe sot cilësohet me emrin “Kodra e Kuqe”, sepse edhe dheu është i kuq. Kjo shtëpi ka nxjerrë nga gjiri i saj njerëz të pendës e të pushkës, dëshmorë e heronj me tradita patriotike si Hamit e Ramazan Shijaku, ekzekutuar nga fashistët. Në rrethinat e mureve të shtëpisë, luftuan dhe ranë heroikisht Vojo Kushi, Xhorxhi Martini e Sadik Stavaleci. Monumenti i tyre ndodhet pak metra nga shtëpia. Tashmë, shtëpia muze ka një fond pikturash e objektesh të realizuara nga piktori i popullit, Sali Shijaku, i cili është edhe pronari aktual i shtëpisë monument kulture, e cila ruhet dhe mbrohet nga shteti, e vendosur tashmë në hartat turistike të Tiranës. Shtëpia, “Galeria e Artit” është e hapur për vizitorë të huaj e vendas, ku mund të serviret ndonjë specialitet tradicional. Në lulishte ndodhen edhe dy porta të punuara në dru të shoqëruara nga kalldrëmi karakteristik dhe “Pusi i Dylit”. Ky aktivitet u ndoq me mjaft interes nga të gjithë të pranishmit.